EERST DE ANATOMIE – WAAR HEBBEN WE HET OVER?

• Witte lijn
• Hoefwand
• Schimmel – Wat is het en hoe zie je het?
• Hoe ontstaat schimmel?
• Wat kun je eraan doen? (hoe intensiever, hoe sneller het werkt)
  • Uitwendig intensief
  • Uitwendig minder intensief
  • Inwendig intensief
  • Inwendig minder intensief

WITTE LIJN
Goede hoefgezondheid zit oa in een gezonde witte lijn. En goede doorbloeding uiteraard. Maar zonder gezonde witte lijn, heb je geen gezonde hoef. Zo simpel is het. En iedereen kent deze gevleugelde uitspraak: No feet, no horse!

De witte lijn is versimpeld: een verticaal georiënteerde klittenband verbinding tussen de nagel (hoef) en het binnenwerk (hoefbotje). De in elkaar grijpende haakjes (klittenbandverbinding) worden lamellen genoemd, omdat de vorm
van het weefsel er inderdaad uitziet als een soort gordijntjes die in elkaar vallen. Deze verticale gordijntjes zitten aan de binnenkant van de nagelkant en aan de binnenkant van de botkant. Zo passen deze perfect in elkaar.

Na het bekappen kun je de lamellen met het blote oog zien, zoals je kunt
zien, in de onderstaande foto. Links van de lineaal zie je een donkergele streep. Het donkergele is de witte lijn zonder schimmel, ernaast is het zwart. Daar is het aangetast. De zwarte strepen over de zool etc zijn van mijn stift. Ik meet de hoeven die ik in mijn vingers krijg.

De gezonde witte lijn is in het echte leven wat lichtgeel-ivoorkleurig. Dat maakt de benaming ‘witte lijn’ wat ongelukkig gekozen.

Hieronder op de foto, de witte lijn van binnen:

Beetje een vies plaatje, dit is de binnenkant van de hoef van een kadaver. Je ziet bij de roze markering de kroonrand van binnen. Bij de blauwe markering de lamellen (de witte lijn) aan de kant van het bot. Deze omsluit de hele hoef, behalve de straal.

Dit heeft de natuur zo bedacht, omdat de nagel continu groeit, maar het bot stil staat. Zo kan de nagel naar hartenlust zijn best doen om te groeien, zonder het bot te storen, maar toch een eenheid te vormen. (mooi he?)

HOEFWAND

Vocht, wat vet en grootste deel: eiwitjes.

Vocht:
Hoefwand, zool, straal etc. bevatten een natuurlijk vocht-evenwicht. Volgens de wet van osmose, als het van buitenaf niet wordt aangevuld, pakt het lichaam het van het gedronken water.

Alleen bij langere hitte, zullen de hoeven uitdrogen. Dan is een modderbadje/waterplas heel fijn. Een potje kokosolie in je poetskist kan op de echt warme dagen ook helpen de wand soepel te houden, omdat water zo snel
verdampt.

Eiwitjes:

De hoefwand zelf bestaat uit 97% proteïnes. Dit zijn eiwitten, keratine in dit geval. Keratine bevat veel zwavel, daarom zijn zwavelhoudende aminozuren ook belangrijk: methionine en cysteïne. Deze bestanddelen moet een paard
ook ergens vandaan zien te halen.

Vet:

De ongeveer 2% vet zit soms in een balancer, anders kun je wat kokosolie ook inwendig aanbieden.

SCHIMMEL – WAT IS HET?
In deze witte lijn kan van onderuit (helaas) schimmel binnendringen bij verminderde weerstand. Deze schimmel vreet zich een weg naar hoger in
de hoef, waarbij het de witte lijn, al vermenigvuldigend, verzwakt. De witte lijn wordt letterlijk door de schimmel opgegeten. Heel technisch is het een combi van bacteriën en schimmel.

HOE ZIET HET ERUIT?
Wat je ervan ziet, zijn zwarte spoortjes. Echter, die zwarte spoortjes zijn de uitwerpselen (poepjes) van de schimmel. Schimmel zelf is met het blote oog onzichtbaar. De witte lijn zit net aan de binnenkant van de hoefwand.
Op deze foto zie je de zwarte plekken in de witte lijn duidelijk. (op de linkerfoto van de zool, rechts van de buitenkant van de hoefwand, de rode pijltjes wijzen ernaar.

De schimmel zit dus altijd dieper dan dat je het ziet.

HOE ONTSTAAT HET?
Pas op het moment dat de weerstand minder wordt in de hoef, kan een schimmel vat krijgen op de hoef. Dus in theorie ontstaan het probleem al in de darmen, daar waar de weerstand zit.

Darmen van paarden zijn wel anders dan die van ons. Ze hebben veel langere darmen dan mensen omdat ze, als lopende grazers, veel ruwvoer verwerken. Daarom is het aandeel ruwvoer voor paarden enorm groot in vergelijking
met dat van ons. Het systeem van een paard leeft (letterlijk) op ruwvoer.

Invloeden op verminderde darmflora: (dat is bij mensen dan weer niet echt anders)
 Stress (stress geeft verhoogde levels van cortisol)
 Suikers
 Schimmels
 Antibiotica

Invloeden op de weerstand, gebrek aan:
 Vitamines
 Vetten (de gezonde dan)
 Mineralen
 Enzymen
 Sporenelementen

Schimmels en bacteriën gedijen goed in een omgeving met
 Weinig/geen licht
 Weinig/geen zuurstof
 Vocht
 Suiker
 Andere schimmels

Er zijn nieuwe inzichten over hoe om te gaan met WLD. Vroeger was het uitsnijden van de schimmel belangrijk. Liefst verder dan het zwarte zit, zodat het gebied weer schoon is. ECHTER: nieuwste onderzoeken zeggen dat goede doorbloeding & hoefbalans essentieel is. 😉 Wat achteraf gezien ook wel logisch is. De balans van de hoef ZORGT voor goede doorbloeding en uitgehakte stukken wand brengen de hoef weer uit balans.

Hoefbalans: 50/50% ratio in voor en achterkant van de hoef, waarbij de straal meedraagt. De hielen (verzenen) op de juiste hoogte zijn, waarbij de achterkant van de hoef kan uitzetten ipv samenknijpen. De toon kan afrollen, vlak voor de punt van het hoefbeen. (Natural Balance smeden hebben geleerd dit via de hoofmapping methode te berekenen, deze info staat gratis op de ELPO site)

Doorbloeding is dus belangrijk, voor de aanvoer van bouwstoffen en de afvoer van afvalstoffen. Die hou je het best als je regelmatig laat bekappen door iemand die het belang van steun op de achterzijde van de hoef erkent.

Soms is een tijdelijke verhoging van de suikers in gras of hooi de oorzaak van wat schimmel in de hoeven. Als dat het geval is, is het, als het voer wordt aangepast, gelukkig snel over.

WAT ZIJN DE GEVOLGEN VAN SCHIMMEL?
Het vreet gezond weefsel weg, daarmee brokkelt de hoefwand af, omdat de schimmel, naast de lamellen (witte lijn) ook de hoefwand aantast van binnen.
Daardoor wordt langzaam, maar zeker de hoefwand dunner en poreuzer. Eigenlijk zegt iemand met een paard met zgn. brokkelhoeven tegen mij, mijn paard heeft schimmel in de hoeven.

Voor jouw beeldvorming, het zijn een beetje ‘kalknagels’. Dat begint met een wat
onregelmatig uitziende nagel, en 10 stappen verder een loslating. Voor mensen valt er dan een nagel van de teen af, maar bij paarden is dat niet zomaar wat, aangezien ze er met hun hele gewicht op staan en er een bot in de hoef zit.

In een zeer vergevorderd stadium kan het, het begin zijn van witte lijn ziekte, ook wel ‘losse wand’ genoemd. White Line Disease. (WLD) Hierbij is het niet alleen een schimmel, maar ook een bacterie (die door de aangetaste stukken makkelijker zijn intrede kan doen). Dat maakt het extreem lastig te bestrijden.

Gelukkig bestaat er propolis en colloïdaal zilver. Deze prachtige natuurlijke goedjes werken tegen zowel schimmels als bacteriën.
Het deel van de hoef(wand) wat is aangetast, wordt niet meer beter. Het zal vanuit de kroonrand nieuw aan moeten groeien. Het is dus zaak om te zorgen voor een verbetering in de weerstand waardoor er nieuwe gezonde hoorn
kan aangroeien.

BESLAG/BESCHERMING
De aangetaste hoefwand is ongeschikt om ijzers vast te houden. De hoefwand kruimelt af, het is zwakker dan karton. (en daar moet je paard op stáán..!)

Is de hoefwand helemaal slecht, kun je niet onder hoefbescherming uit als je paard moet lopen/bereden wordt op hardere ondergronden, dan zul je waarschijnlijk hoefschoenen nodig hebben. Een paard kan niet vol lopen/steunen op de zolen. Ze hebben ook hoefwand nodig om rad te kunnen lopen.
Ik kan na het bekappen de hoeven voor je opmeten, zodat mijn leverancier jou 95% perfect passende schoenen kan opsturen.

Beslag lijmen/nagelen is met deze hoefwand nagenoeg onmogelijk.
Je kan dan je paard ook verlichting geven met de meest betaalbare maar bewerkelijkste optie: HoofArmor smeren.
Elke 2 weken, plus de dag voor je gaat rijden. Dat is 2 componenten gel die je heel dun aanbrengt op de hoefwand, zool en of straal(groeven). Dat kun je zelf leren.
Dan creëer je een onzichtbare beschermende laag. Je kunt het kopen bij www.hoofarmor.nl

OKÉ, GENOEG THEORIE, WAT DOE IK ERAAN?
Je kunt er uitwendig en inwendig aan werken. Ik werk zelf graag ‘holistisch’, ofwel, het aanpakken van de oorzaak.
Uiteindelijk is alleen de gevolgen aanpakken, symptoombestrijding. Het kan werken, maar als de weerstand weer afbrokkelt, begint de schimmel aangroei weer van voren af aan.

Nummer 1 actie: krijgt jouw paard gekuild voer, onmiddellijk mee stoppen en zorg voor goede kwaliteit hooi voor paarden. Er zitten ALTIJD schimmelsporen in gekuild voer. Deze zie je niet met het blote oog. Persoonlijk verdenk ik ingepakt droog hooi er ook van, maar dat is natuurlijk altijd minder schimmel dan natte ingepakte balen hooi. Soms zijn droge pakjes hooi simpelweg op, maar zorg waar je kunt voor kwalitatief goed hooi. Liefst van zoveel mogelijk soorten gras, en lang stengelig. Liefst zonder verpakking.

UITWENDIG INTENSIEF
Alleen de hoeven behandelen, werkt fantastisch met de producten van Resolutio uit Ruinen. Verkrijgbaar bij www.rwlquality.com

Dit werkt met o.a. een oplossing van product met water, wat met (kunststof/waterdichte) laarsjes 2 uur moet inweken, 2x per week. Dit is een hele dure en intensieve oplossing, maar werkt gegarandeerd als je alle stappen volhoud.
Dit is wel een manier die lastig is vol te houden. Bovendien moet je een paard even op stal kunnen zetten. Heb je veel discipline, is dit echt dé manier om er vanaf te komen op vrij korte termijn. Maar, als je, bijvoorbeeld, gekuild voer blijft geven, uiteindelijk dweilen met de kraan open, want ook al zie je het
niet, na een tijdje komt het terug, want schimmel viert feest met andere schimmels. En omdat de schimmel zelf onzichtbaar is, merk je later de gevolgen pas.

UITWENDIG MINDER INTENSIEF – 2-5X PER WEEK
Na het uitkrabben van de hoef, de witte lijn goed schoonborstelen met een kleine staalborstel, evt de zwarte stukjes uitpeuteren met een hoefnagel. Dit maakt dan daar de witte lijn poreus zodat de HPE goed kan indringen.

De HPE zit van origine in een glazen flesje. Wat ik overgiet in een plastic flesje, omdat ik glas niet fijn vind bij paarden in de buurt daarna druppelen & paar seconden laten intrekken op de schone witte lijn met 1 van de volgende middelen:
 HPE vloeistof van www.hoofwear.com (beste resultaten)
 Originele Dettol (met een tandenborstel onverdund inborstelen)
 Essentiële organo-olie
 Deze hoor ik weleens, maar ik weet niet of het echt werkt: Tea tree olie en ik hoor appelazijn. Deze laatste 2 durf ik niet mijn handen voor in het vuur te steken.

INWENDIG INTENSIEF
Goed hooi. Zo belangrijk! Zorg voor goed hooi. Sowieso de basis en stap 1 voor ieder paard: de investering van goede kwaliteit hooi, verdien je makkelijk terug in de gezondheid van jouw paard. Als het hooi goed is, scheelt het je enorm veel gezondheidsproblemen!

Hooi: hebben een boel andere mensen verstand van, op het internet kun je veel informatie vinden

Van links naar rechts: 1. hoefnagel (koper) maar een gewone kan ook natuurlijk, 2: kleine staalborstel, 3: HPE vloeistof 4: een plastic flesje

Hooi: hebben een boel andere mensen verstand van, op het internet kun je veel informatie vinden over waar ECHT goede kwaliteit hooi aan moet voldoen. De gewenste gehaltes zijn ook terug te vinden. Bovendien kun je het hooi laten analyseren daarop. Nu is dat natuurlijk altijd een momentopname en elke spriet is anders, maar je moet daarom meerdere stukjes inleveren bij een analyse.

Tegenwoordig zitten er helaas veel suikers, ook in verder, super goed hooi. Bij
onderstaande analyse >131 gram per kilo. Dat lijkt niet veel, maar vergeet niet
dat dat toch 13,1% is, en in bijvoorbeeld Coca Cola zit 10,6% suiker. Ter vergelijking.

Bovendien, als jouw paard 10 kilo hooi eet, heeft hij/zij met dat hooi ook stiekem 1,3 kilo pure suiker verorberd.
Naast hooi, waar tegenwoordig niet alle vitamines en mineralen meer in zitten, helaas, is het verstandig om een mooie, suikerloze, schrale maar wel kwalitatief goede balancer erbij te geven. Liefst zonder ijzer, dat hebben paarden doorgaans al teveel want dat zit in Nederland veelvuldig in de grond en het grondwater.
Wel met methionine, biotine, zink, mangaan, koper. Er zijn balancer koeken, plakken met melasse. Dat is ook erg suikerrijk, dus die adviseer ik niet.

INWENDIG MINDER INTENSIEF
Ik begin bij advies altijd met het bijvoeren van klei, want hier zitten heel erg veel goede oer elementen in, die heel erg bijdragen aan de weerstand en darmgezondheid van paarden. Je kunt beter met een klein beetje beginnen, dan
kun je als de mestballen mooi blijven, het rustig opvoeren.
Het kost niet veel geld, en het is ontzettend goed houdbaar en makkelijk een eetlepel poeder over het voer te strooien.
Er staat op internet dat je het alleen uitwendig mag gebruiken, maar ik gebruik het zelf al jaren zelf inwendig. Een plat theelepeltje in mijn drinkwater bijvoorbeeld. Ongeveer om de dag, zeker 2 dagen per week, en ik wissel de soorten af naar gevoel. Mijn paarden hebben het altijd makkelijk opgesmikkeld.
 Groene klei
 Luvos klei
 Diatomeeën aarde (www.bio-ron.com)
 AnimalFit Clinoptiloliet

Deze informatie is puur informatief. Op internet kun je alles terugvinden als je dieper op deze (interessante!) materie in wil gaan. Het loont de moeite, kennis brengt je steviger in het zadel. Druk/tikfouten voorbehouden. Niets hiervan mag worden gekopieerd, verspreid o.i.d. zonder mijn expliciete toestemming. Er rust auteursrecht op.
Geschreven door Jill van de Wetering-Rietman van hoofhugger.nl op 15 september 2023 te Apeldoorn